Thanh kiếm KATANA – Một di sản Văn hóa NHẬT BẢN

11/10/2017

Thanh kiếm (gươm) KATANA từ lâu đã được ví như là một trong những biểu tượng của nền VĂN HÓA NHẬT BẢN bên cạnh hoa anh đào hay núi Phú Sĩ...  Ngoài vai trò là một võ trang (vũ khí) cho những người chiến sĩ Samurai, trong mắt người dân xứ sở mặt trời mọc, thanh gươm ấy còn mang trong mình những giá trị nghệ thuật sâu sắc.

Chắc hẳn ai trong chúng ta cũng tò mò rằng làm thế nào mà những NGHỆ NHÂN NHẬT BẢN có thể tạo nên một thanh gươm Katana hoàn mỹ. Đó là cả một quá trình lâu dài cùng với những câu chuyện thú vị xoay quanh. Bởi với người Nhật, sản phẩm của họ không chỉ luôn chú trọng chất lượng tốt nhất, hoàn hảo nhất mà ẩn chứa trong đó là một nền văn hóa đặc sắc mang tinh thần của những võ sĩ SAMURAI. 

Nếu có dịp đi DU LỊCH NHẬT BẢN thì hãy tìm hiểu cái DI SẢN VĂN HÓA tuyệt vời này.

 
Katana- thứ vũ khí đã viết nên cuộc đời của một Samurai
( Nguồn: Internet)
 
 

KATANA- THANH KIẾM HUYỀN THOẠI CẢ THẾ GIỚI NGƯỠNG MỘ


Katana là một loại kiếm Nhật truyền thống với lưỡi dài, hơi cong và rất bén được giới võ sĩ đạo (Bushido hay Samurai) coi trọng và thường đeo trên thắt lưng. Kiếm Katana có nhiều dạng, một võ sĩ thường sẽ mang 2 thanh kiếm lớn (Daito), ngoài ra còn một thanh kiếm ngắn đi kèm Wakizashi hoặc ngắn hơn nữa là Tanto (đoản kiếm). Mỗi thanh kiếm có vai trò rất riêng biệt: Daito được dùng chính trong chiến đấu, Wakizashi hoặc Tanto được sử dụng để đánh ở cự ly áp sát hoặc để mổ bụng tự vẫn (Seppuku).

Theo phong tục, khi một bé trai được sinh ra, mỗi người dân trong làng sẽ tặng cho gia đình một ít mạt sắt. Cho đến ngày cậu bé đó trưởng thành, những mạt sắt kia sẽ được trui rèn và trở thành thanh kiếm của cậu, một thứ gắn bó với cậu suốt cả cuộc đời. Thanh gươm đó chính là Daito.

Kiếm Katana là một vũ khí được sử dụng rất phổ biến trong những giai đoạn chiến tranh ở Nhật. Mặc dù sau Thế chiến thứ II (1939-1945), những thanh gươm Katana đã từng đứng trước nguy cơ bị hủy hoại bởi quân đội Mỹ, tuy nhiên sau đó với nỗ lực của nhiều người, những thanh gươm ấy vẫn được giữ nguyên cho đến thời nay.
Không chỉ là vũ khí chiến đấu, Katana còn mang những giá trị nghệ thuật sâu sắc
( Nguồn: Internet)
 
Hiện tại, Katana không còn được sử dụng cho mục đích chiến đấu, nó được một số người yêu thích và sưu tầm như một tác phẩm nghệ thuật. Những kỹ thuật sử dụng kiếm Katana vẫn còn được lưu truyền trong một số môn võ truyền thống của Nhật Bản như Kendo, Iaido, Kenjutsu... nay đã trở thành những bộ môn thể thao nổi tiếng.

Với người Nhật Bản, thanh kiếm Katana có một ý nghĩa rất thiêng liêng. Nó mang trong mình một phong cách tao nhã nhưng vô cùng mạnh mẽ, thể hiện lòng dũng cảm và tinh thần bất khuất của những chiến binh, là biểu tượng về danh dự và lòng cao thượng của con người, được các bậc tiền bối gìn giữ và truyền lại cho đời sau như một di sản văn hóa.
 

ĐỂ LÀM MỘT CÂY KIẾM KATANA-NGHỆ NHÂN PHẢI CÓ CẢ ĐỨC VÀ TÀI


Truyền thống làm kiếm của người Nhật đã có từ lâu đời. Để làm một thanh kiếm đúng nghĩa phải trải qua rất nhiều công đoạn. Trước khi bắt tay vào làm công việc, những nghệ nhân luôn phải cử hành nghi thức trai giới (tương tự như rửa tội để giữ cơ thể và tinh thần thanh tịnh), nhằm cầu xin sự phù hộ của thần linh và sau đó bận lễ phục để làm kiếm.

Công đoạn đầu tiên của quá trình làm kiếm là rèn. Không giống như những loại kiếm khác, Katana được tạo nên bởi nhiều chất liệu bao gồm: lá thép, sắt thô, sắt non và thép già... với hàm lượng carbon của mỗi loại là khác nhau. Lõi kiếm được rèn bằng cách pha trộn thép lá với sắt thô, sau đó là vỏ bao bên ngoài với cách thức tương tự nhưng thay sắt thô bằng sắt non. Người ta có thể dát ra rồi gấp vỏ bao lại đến 15 lần, tuy nhiên nếu nhiều hơn sẽ có khả năng làm giòn và không đều thép. Lõi kiếm sau đó được đặt vào giữa những vỏ bao để rèn cho thật khít, lớp vỏ mềm bên ngoài sẽ giúp cứng lõi ở bên trong. Đó là lý do tại sao mà những thanh kiếm Katana vừa có độ dẻo lại vừa có độ bền, chịu được cường lực cao.
 
Làm một thanh Katana đòi hỏi rất nhiều yếu tố
( Nguồn: Internet)

Tính mỹ thuật cũng là một trong điều cần có khi rèn thanh kiếm KATANA. Đường cong của kiếm (gươm) không chỉ giúp cho nó sắc ngọt hơn khi chém mà còn là một tác phẩm nghệ thuật chứa đựng vẻ đẹp truyền thống của đất nước Phù Tang. Đó là đường cong mềm mại của những gợn sóng bên hồ, đường cong tinh tế của những kiến trúc như đình, chùa đến đường cong nghệ thuật của những nét thư pháp... tất cả những tuyệt tác nghệ thuật của Nhật Bản được thể hiện đầy đủ chỉ qua một thanh kiếm.

Sau khi rèn kiếm xong, người ta sẽ làm công đoạn tiếp theo là mài. Đây là việc tưởng chừng như đơn giản nhưng sự thật thì không hề dễ dàng chút nào. Mài một thanh gươm Katana không chỉ là làm cho nó thật sắc mà còn phải thật bóng nữa. Với 13 giai đoạn, 13 loại đá mài và 13 thao tác khác nhau, sẽ mất trung bình khoảng 6 ngày để hoàn thành công đoạn mài này. Các nghệ nhân khi mài kiếm sẽ sắp xếp 6 cục đá mài lần lượt từ nhám đến mịn và sau cùng là để đánh bóng. Trước đó, họ phải nghiên cứu kỹ các góc cạnh của thanh gươm đến từng chi tiết. Việc quan trọng nhất ở công đoạn này chính là giữ đôi tay sao cho thật cân bằng, vì chỉ cần lệch đi mục chút thì khiến cho lưỡi kiếm bị hỏng hoàn toàn, bao công sức đổ sông đổ biển…

Khi hoàn tất hai công đoạn trên, về cơ bản là đã có được một thanh kiếm Kanata. Thế nhưng sẽ không thể gọi là hoàn chỉnh nếu thanh kiếm ấy không có một bao kiếm thích hợp. Khi làm một bao kiếm, những nghệ nhân phải dát hai mảnh gỗ vừa khít theo đường cong của lưỡi kiếm và dán lại với nhau bằng hồ gạo nhuyễn. Thật ra, bao kiếm sẽ không bao khít lưỡi kiếm hoàn toàn mà chỉ đến gần cán kiếm và cũng sẽ không bao quá chặt để tránh trường hợp kiếm bị rỉ sét do độ ẩm của gỗ. Nhưng khi nhìn qua, ta vẫn có cảm giác là bao và lưỡi khít nhau từ đầu đến cuối, đó là một bí quyết trong nghề làm kiếm.

 Mỗi thanh kiếm Katana khi làm ra sẽ không hề giống nhau, chúng đều có những đặc tính và chức năng riêng biệt. Người nghệ nhân trong lúc làm kiếm phải đặt cả cái “tài” và cái “tâm” của mình để thanh kiếm được làm ra không chỉ phát huy được uy lực trong chiến đấu mà còn biểu lộ được vẻ đẹp tiềm ẩn bên trong, cũng như một phần phong cách và tâm hồn của người cầm kiếm.
 

TẢN MẠN NHỮNG CÂU CHUYỆN QUANH “THẦN” KIẾM KATANA


 Một trong những câu chuyện thú vị xung quanh nghề làm kiếm Nhật chính là truyền thuyết về sự so sánh giữa hai thanh Kanata nổi tiếng nhất : “QUỶ KIẾM” Muramasa và “THÁNH KIẾM” Masamune. Đây là hai thanh kiếm được rèn bởi hai nghệ nhân cùng tên, với sức mạnh được xem là ngang ngửa nhau và khiến mọi người luôn đặt câu hỏi rằng đâu mới là ĐỆ NHẤT KATANA?
 
Cuộc so tài giữa hai thanh kiếm huyền thoại: Muramasa và Masamune
( Nguồn: Internet
 )

Để trả lời cho câu hỏi ấy, những tín đồ của hai thanh kiếm trên đã quyết định tổ chức một cuộc thi. Họ đặt hai thanh kiếm xuống một dòng suối. Với thanh kiếm MURAMASA, những gì đi qua nó đều bị cắt ngọt làm đôi, từ cách hoa, con cá và thậm chí cả dòng nước cũng bị tách ra. Còn thanh kiếm MASAMUNE thì thật kỳ lạ, không một thứ nào đến gần lưỡi của nó, tất cả đều tránh sang một hướng khác. Các tín đồ của Muramasa thấy vậy liền cười chê, nhưng những người xung quanh chứng kiến điều đó đều cho rằng kiếm Masamune mới là đệ nhất vì nó là thanh kiếm có “hồn”, không làm tổn thương những sinh linh vô tội.

Truyền thuyết trên đã cho thấy một quan niệm của người Nhật: Người làm kiếm giỏi là người phải có cả đức và tài, những thanh kiếm được làm ra phải vì mục đích chính nghĩa. Đó cũng là điều mà một kiếm sĩ phải hiểu được khi sử dụng thanh kiếm của mình.
 
Ông Korehira Watanabe, một trong những nghệ nhân làm kiếm còn lại ở Nhật
( Nguồn: Internet)

Hiện nay, tại Nhật Bản chỉ còn khoảng 30 người theo nghề làm kiếm Katana. Mỗi người trong họ đều đến với nghề vì một lý do riêng, song nhìn chung đều xuất phát từ niềm đam mê và chí hướng nghệ thuật. Ông Korehira Watanabe, một trong những nghệ nhân làm kiếm tại thành phố Date, tỉnh Hokkaido, chia sẻ: “Khi còn trẻ, tôi làm kiếm chỉ bởi vì tôi thích nó. Nhưng khi tuổi ngày càng lớn, tôi bắt đầu nghĩ rằng mình cần phải vượt qua điều này để thể hiện được sự thẩm mĩ và linh hồn của người Nhật thông qua những thanh kiếm tôi làm”.

Và như đã nói, thanh kiếm Katana chính là một biểu trưng của nét đẹp giá trị truyền thống Nhật Bản. Chính vì vậy, trăn trở lớn nhất của những nghệ nhân làm kiếm chính là làm thế nào để truyền đạt vẻ đẹp ấy đến với mọi người một cách trọn vẹn và mong muốn đời sau sẽ kế tục công việc của họ. “Tôi muốn học trò của tôi vượt qua tôi như một nghệ nhân làm kiếm. Nghĩa vụ của tôi là đào tạo nên những học trò xuất sắc hơn mình, nếu không thì giá trị truyền thống sẽ bị mỏng manh theo thời gian.”, ông Korehira nói.
 
THANH TỊNH

 
Được xem nhiều nhất
Xu hướng